Qarabağın tarixi Qafqazın qədim sivilizasiya yolları ilə sıx bağlıdır. Orta əsr Şuşa qalası, Qarabağ xanlığı dövründə mədəniyyət mərkəzinə çevrilmiş, maarifçilik və sənətkarlıq inkişaf etmişdir.
Qədim dövr
Qarabağ ərazisində ilk yaşayış məskənləri eramızdan əvvəl III minillikdə yaranmışdır. Arxeoloji qazıntılar göstərir ki, burada qədim tayfalar yaşayırdı. Qafqaz Albaniyası dövründə (e.ə. IV əsr - b.e. VII əsr) Qarabağ mühüm siyasi və mədəni mərkəz olmuşdur.
Orta əsrlər
VII əsrdən etibarən ərəb işğalından sonra Qarabağda islam mədəniyyəti yayılmağa başlamışdır. X-XI əsrlərdə Şəddadilər sülaləsi dövründə Şuşa qalası tikilmişdir. XII-XIII əsrlərdə Atabəylər dövlətinin tərkibində olan Qarabağ, mədəni inkişaf yaşamışdır.
Qarabağ xanlığı (1747-1822)
1747-ci ildə Nadir şahın ölümündən sonra Qarabağ xanlığı yaradılmışdır. Pənahəli xan (1747-1763) dövründə Şuşa şəhəri qurulmuş və mədəniyyət mərkəzinə çevrilmişdir. İbrahimxəlil xan (1763-1806) dövründə xanlıq güclənmiş, ədəbiyyat və incəsənət inkişaf etmişdir.
Rusiya imperiyası dövrü
1805-ci ildə Qarabağ xanlığı Rusiya imperiyasının vassalı olmuş, 1822-ci ildə isə tamamilə ləğv edilmişdir. Bu dövrdə Şuşa şəhəri Qafqazın mühüm mədəni mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.
Müasir dövr
19–20-ci əsrlərdə musiqi, ədəbiyyat və teatr yeni nəfəs qazanmış, muğam məktəbi regionun simvoluna çevrilmişdir. 1988-1994-cü illərdə baş vermiş Qarabağ müharibəsi nəticəsində ərazi Ermənistan tərəfindən işğal edilmişdir. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində ərazilərin böyük hissəsi azad edilmişdir.
Bu bölmə açıq mənbələrdən də istifadə edir və elmi nəşrlərə istinadlarla genişlənir.